- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 306
hoogbegaafd•zijn
Wat als 1+1 gelijk is aan 3?
auteur: Lore Dewulf
non-fictie
uitgeverij Pelckmans 2025
ISBN 978 94 6383 334 9
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
De auteur is zelf hoogbegaafd en heeft twee hoogbegaafde kinderen. Als pedagoog
probeert ze andere mensen met die begaafdheid te helpen. Ze verschijnt op tv en
geeft interviews op de radio. Ze heeft zelf ondervonden wat het betekent om
hoogbegaafd te zijn en daarom schrijft ze dit boek.
De meesten mensen met een doorsnee begaafdheid hebben geen idee hoe moeilijk
het leven soms kan zijn voor hen die afwijken van de norm. Hardnekkige mythes
zoals: ze zijn succesvol zonder moeite of ze zijn sociaal onbeholpen, doen aan het
zelfbeeld van deze bepaalde groep geen goed.
Lore legt eerst uit waarom en voor wie ze dit boek schreef. Het is een hulp aan
hoogbegaafden die zichzelf nog niet als zodanig hebben herkend, maar ook aan de
mensen om hen heen, want voor een goed wisselwerking is begrip belangrijk.
Hoofdstuk 1 legt uit wat hoogbegaafdheid precies is, terwijl hoofdstuk 2 gaat over
de identiteit van de hoogbegaafde, wat kan veranderen naarmate het kind opgroeit.
Omdat zelfs gewone menselijke relaties moeilijk kunnen zijn voor iemand die buiten
het patroon valt, vervolgt ze haar uitleg met Vriendschap, Partnerrelaties en
Ouderschap. Vooral in die 3 hoofdstukken richt ze zich ook tot de omgeving van de
hoogbegaafde. In hoofdstuk 6 keren we weer terug naar de persoon zelf: hoe valt het
mee op het werk en wat kan je doen om gewaardeerd te worden voor wat je kan? In
het laatste hoofdstuk behandelt ze thema's die verbonden zijn met ontwikkeling en
groei, zoals over- en onderprikkeling, het aangaan van leerprocessen,
waardegebonden keuzes maken, e.a. In het Nawoord richt ze zich rechtstreeks tot de
hoogbegaafde, maar ook tot zijn omgeving, want hoogbegaafdheid is geen losstaand
aspect van iemands persoonlijkheid, het raakt de kern van het bestaan.
Het hele boek munt uit door de mooie vormgeving, met een duidelijke indeling in
kleuren en schema's. De auteur geeft talloze voorbeelden die zich door de blauwe
druk onderscheiden van de gewone tekst. Ze vertrekt heel dikwijls (een derde van de
tekst) vanuit haar eigen ervaringen, maar die staan niet in het blauw. Alle namen
zijn fictief, maar de getuigenissen zijn van echte personen. Soms gebruikt ze "de
mannelijke vorm om de leesbaarheid en vlotheid van de tekst te bewaren." Een IQ-
test met een cijfer hoger dan 130 zegt iets, maar niet alles. Lees wat ze daarover
vertelt. Lees ook hoe het proces van aanvaarding van de eigen aard verloopt.
In het onderdeel over succesvol omgaan met uitdagingen, wordt Anuna De Wever als
sprekend voorbeeld genomen. Hoe zij complexe structuren analyseert en verbanden
blootlegt "illustreert een intellectuele scherpte en maatschappelijke betrokkenheid
die kenmerkend zijn voor veel hoogbegaafden met een sterk ethisch besef."
Of dit boek zijn doel bereikt, namelijk hoogbegaafden en hun omgeving inzicht
geven in een gave die een probleem kan zijn, weet ik niet. Mij lijkt het soms dat er te
veel voorbeelden gegeven worden en dan vooral uit het eigen leven van de auteur.
Wie zich nog verder wil informeren, vindt in de uitgebreide literatuurlijst achterin
misschien zijn gading. Er staan voornamelijk Engelstalige boeken opgelijst. Ook on
line vind je heel wat informatie.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 268
Drie essays over godsdienst
auteur: John Stuart Mill
vertaling: Karel D'huyvetters
non-fictie
uitgeverij Damon Eindhoven 2025
ISBN 978 94 6340 426 6
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
Het is zeker niet het eenvoudigste boek over religie dat ik ooit las, maar het graaft in
filosofische diepten en straalt gezag uit sinds de verschijning van de essays tussen
1854 en 1874. Het werd dus tijd dat er een Nederlandse vertaling verscheen.
Cor Hermans schrijft in zijn inleiding (mooi getiteld: "Waarheid is het domein van
de rede") over de data van het verschijnen van Nature, Utility of Religion en Theism.
Het is de stiefdochter van J.S. Mill die na zijn overlijden de 3 essays uitgaf onder de
naam: Three Essays on Relgion. Hermans heeft het over de vernielende werking van
tbc, over de levenservaringen van Mill en hoe zijn vriendschap met Jeremy Bentham
zijn visie op het leven en meer bepaald op godsdienst veranderde. Mill is een
aanhanger van het utilitarisme, dat in zijn handen uitgroeit "tot het rationele streven
naar het grootst mogelijke geluk (the greatest happiness principle), meer
humanistisch dan puur individualistisch opgevat." Mill vindt dat voor de moreel juist
handelende mens niet alleen negatieve en positieve prikkels in het leven belangrijk
zijn, maar ook de behoefte aan idealen (sociale, esthetische, metafysische). Dat
noemt Hermans de kerngedachte van de drie essays.
De stiefdochter, Helen Taylor, leidt de drie essays in.
Het eerste essay gaat over De Natuur. Theïsten zien de natuur als een afschijnsel
van god of meerdere goden, maar christenen vertellen er niet bij hoe verschrikkelijk
wreed het er in de natuur aan toegaat en hoe moeilijk dat te rijmen is met een goede,
almachtige god. De Natuur is verre van een morele leider.
Het tweede essay behandelt De nuttigheid van godsdienst, een aspect waarover te
weinig wordt nagedacht, vindt Mill. Iedereen heeft het over de Waarheid, maar wat
als godsdienst op een onvervangbare manier de juiste moraal en goed gedrag in de
hand werkt? Ik citeer één zin, die meteen de richting van zijn redenering aangeeft :
"De geschiedenis, in zover we die kennen, bekrachtigt de opinie dat de mensheid het
perfect kan stellen zonder het besef in een hemel." Hij stelt het Paulisme tegenover
het christendom. Als religie één ding kan doen, zo schrijft Mill, dan is het de mensen
hoop geven op een beter leven in het hiernamaals. Om die hoop te koesteren, moet je
evenwel de kritische zin uitsluiten.
Theism is het derde essay. "De oorlog tegen godsdienstige overtuigingen werd in de
voorbije eeuw hoofdzakelijk gevoerd op grond van gezond verstand of logica; op
onze dagen op grond van wetenschap." Machthebbers deden er alles aan om het volk
in de pas te laten lopen, waarbij vrees voor een alziende God en een afrekening voor
slechte daden in een leven hierna, een goed middel bleek. Mill beredeneert het
bestaan van een ziel, van de duivel, van mirakels, het belang van het gemoed en van
ervaring. Hij besluit dat scepticisme geboden is! We zouden alles - ook religie -
moeten beoordelen met wetenschappelijke methoden. Vanzelfsprekend dus, dat hij
mirakels uitvoerig behandelt. Zijn redenering deed me af en toe denken aan wat men
tegenwoordig inbrengt tegen alternatieve geneeswijzen, die het belang van
wetenschap onderschatten.
Het besluit van dit essay - en misschien wel van alle drie - is dat we zinvol moeten
proberen te leven, wat inhoudt dat we een hoogstaande moraal nastreven en laat dat
nu precies zijn waaraan de profeet, Jezus, een belangrijke bijdrage leverde!
Mill probeert aan te tonen dat er - wetenschappelijk gezien - geen reden is om in het
bestaan van een hogere macht te geloven. Wie dat toch doet, negeert de bewijzen
ertegen en houdt geen rekening met de afwezigheid van sluitende bewijzen vóór het
bestaan van een metafysisch wezen. Hij vindt het nog onwaarschijnlijker dat zo'n
wezen almachtig goed en almachtig wijs zou zijn en dat zijn "handelen" op het
welzijn van de mens gericht zou zijn. Hij filosofeert hierover grondig, behandelt alle
mogelijke bewijzen voor en tegen en slaagt erin dat te doen zonder de gelovige mens
te beledigen of belachelijk te maken. Eén van de weinige voorbeelden van het
tegendeel vond ik op p. 98: "behalve in het aaneengeflanste verhaal van de
verrijzenis die vervat is in de slotverzen van St.-Marcus..." Over het algemeen geeft
hij weinig voorbeelden en houdt het liever bij filosofische bedenkingen.
Met alle respect voor de vertaling van Karel D'huyvetters. Ik vond de gedachtegang
af en toe al moeilijk te volgen in het Nederlands, laat staan in een 19de eeuws
Engels.
Het boek hoort thuis in de reeks Vrijdenkers en het is mooi uitgegeven. Een lintje als
bladwijzer is nuttig, want niemand leest deze essays in één keer uit.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 278
Jane Austin
Verteld & Verbeeld
Een grafische biografie
tekst: Janine Barchas
Illustraties: Isabel Greenberg
non-fictie
uitgeverij Pelckmans 2025
ISBN 978 94 6383 394 3
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
Een biografie van de beroemde auteur in een beeldverhaal gegoten, met behoud van
de beschikbare feiten: dat deed me voor het eerst sinds vele jaren naar een
stripverhaal grijpen.
In "Aan de lezer" beloven de twee makers dat ze zich strikt aan de weinig
beschikbare feiten zullen houden. Het leven van Jane Austin was relatief
onbewogen, al zijn zij en haar familie - door omstandigheden gedwongen - dikwijls
verhuisd. We onderscheiden drie periodes. Er was de vrij luxueuze jeugd in
Steventon, toen haar vader nog leefde. Toen hij stierf, verhuisde ze met haar zus,
Cassandra, en hun moeder verschillende keren tot ze in Chawton hun intrek namen
in een vrij groot huis dat toebehoorde aan haar broer. Ze sterft als ze 41 jaar is en
wordt begraven in Winchester Cathedral.
We volgen in dit beeldverhaal hoe ze van beginnend schrijfster uitgroeit tot een
wereldbekende figuur. Haar eerste manuscript werd pas na 15 jaar gepubliceerd
onder de titel: Pride and Prejudice. Dit en haar volgende boeken verschenen onder
een schuilnaam, o.a. omdat het voor een vrouw niet gebruikelijk was iets
intellectueels of creatiefs te doen. Pas 10 jaar na de dood van haar zus beseft
Cassandra dat Jane steeds beroemder wordt. Tegenwoordig heeft ze miljoenen
trouwe lezers en is haar werk vele malen verfilmd.
Jane en Cassandra hebben meer dan 1000 brieven uitgewisseld, maar Cassandra
heeft er veel verbrand, vermoedelijk uit discretie. Op basis van de 160 die we nog
over hebben, stelden de twee auteurs dit beeldverhaal samen en een Woordenlijst,
die je achteraan vindt. In hoofdstuk 11 is er bv. sprake van een Miss Ben en een
voorleessessie door Jane. Dat het zo in het echt gebeurd is, weten we dus uit een
brief. We vinden er ook interpretaties afgeleid uit passages in haar romans. We weten
dat ze een grote fan was van Shakespeare en dat Much Ado About Nothing mogelijk
de literaire grondslag vormde voor Pride and Prejudice. Er is weinig of geen
aandacht besteed aan romantische verwikkelingen. Wel volgen we van dichtbij het
familieleven en vooral de goede verstandhouding tussen Jane en haar zus.
We zien Jane Austin evolueren doorheen drie verschillende periodes in haar leven:
als beginnend auteur, als echte schrijfster en als iemand met een zekere status. Ze is
duidelijk herkenbaar getekend in een gele jurk, met sliertjes haar op haar voorhoofd.
Als ze begint te fantaseren nemen de rode kleuren het over van de grijze
achtergrond, zodat wij, als lezers, weten wat er gebeurt.
Door een levensverhaal op deze manier voor te stellen, is het toegankelijk voor elke
leeftijd. De tekenaarster hanteert een schetsmatige stijl, die niet iedereen zal bekoren.
De teksten staan in ballonnetjes, zoals gebruikelijk is in dit genre. Opmerkingen van
de samenstelster staan apart in een zwart kader in het geel. Het hele boek kan je in
één keer uitlezen.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 276
Zalig Zen
Sublieme bestemmingen om tot rust te komen
dit boek is bedacht en vormgegeven door gestalten
non-fictie
uitgeverij Pelckmans 2024
ISBN 978 94 6383 750 7
beoordeeld door Gerda Sterk
XXX
De 28 verblijfplaatsen worden "retreat" genoemd. Zij stellen zich tot doel u lichamelijke en geestelijke rust te bezorgen.
Tekst en foto's inspireren rust, die mij zelfs al lezend bereikte.
"Holistisch" is het kernwoord: lichaam en geest zijn één, emoties en spirituele aspecten zijn belangrijk. Alle retreats zijn erop gespitst om de omgeving, de verblijfsruimte, het zorgvuldig uitgezochte voedsel, de yogasessies en/of andere oefeningen op lichaam en geest te laten inwerken. Sommige verblijven stellen wandelingen voor, maar de meeste foto's tonen voornamelijk licht geklede vrouwen die in eenzaamheid proberen tot innerlijke rust te komen.
De foto's nemen meer plaats in dan de tekst. Zij bieden uitzichten op mooie landschappen, tonen harmonieus ingerichte kamers, een natuurlijke zwemgelegenheid of een prachtig aangelegd zwembad, deelnemers aan oefeningen en veelal sobere, maar smakelijke uitziende gerechten.
In België is geen retreat, maar waarom zou je niet naar Letland gaan, waar je een Pirtssauna kan ondergaan? Het wordt niet uitgelegd wat dat precies is, maar het heeft met traditie en met kruiden te maken. Op de foto ligt een figuur met het hoofd op een verzameling groene groenten en met over de bips een soort salade. Een "professionele saunameester" - zo vertelt de tekst - laat vanuit een bos kruiden een zeepachtige oplossing druppelen op de naakte rug van de liggende figuur. Bovendien "zou de wollen wandbekleding een helende werking hebben dankzij het lanolinegehalte", zo staat er in de tekst. Let op, ik beschrijf het humoristisch, maar ik ben zeker dat al die aandacht ook op mij een weldoende invloed zou uitoefenen.
In Chili ben je niet ver van de beroemde Torres del Paine en heb je toegang tot een adembenemend binnenzwembad. In Oaxaca in Mexico wacht er een boetiekhotel met slechts negen suites "waar de puurheid van de ruwe texturen van beton, staal, klei en hout... perfect zijn voor contemplatie."
Het is een duur boek en de 28 bestemmingen - verspreid over de hele wereld - zijn evenmin goedkoop. Ik zocht een paar prijzen op via de websites die achteraan opgegeven staan: voor minder dan 2000€ per persoon voor 4 dagen is er niet veel te vinden, yogasessies en "biologische" - eventueel vegetarische - maaltijden inbegrepen.
De teksten en bladgrote foto's lijken heel erg op advertenties, maar als ik het grote lot zou winnen, begeef ik me erheen, want - zoals de kaft vertelt -"Of je nu wilt ontsnappen naar een rustig toevluchtsoord of een omgeving zoekt waar je kunt werken aan je mentale en fysieke welzijn, deze gids helpt je op weg naar verjonging en innerlijke rust". Tot dan blader ik door dit mooie boek en droom...
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 274
SENECA
WOEDE & CLEMENTIE
auteur: Piet Schrijvers en Seneca
non-fictie
uitgeverij: Historische uitgeverij 2020
ISBN 978-90-6554-630-2
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
Seneca is een tijdgenoot: de menselijke zwakheden die hij toelicht, herkennen we vandaag en dat vooral bij de mensen die macht hebben. Uit zijn geschriften maken we op dat hij inziet dat er slechte mensen zijn en dat alle mensen slechte eigenschappen hebben.
Piet Schrijvers vertaalde niet alleen de politiek-didactische geschriften De Clementia en De Ira, hij voorziet ze van vele aantekeningen. De lange inleidingen van Schrijvers is wat Seneca-kenners nog het meeste zullen waarderen. Hij bespreekt de Romeinse wijsgeer als filosoof én politicus. Hij werpt zijn licht op de datering van De Clementia en op de wijze waarop latere filosofen, zoals Diderot of Justus Lipsius, de gedachten van Seneca interpreteren.
Het eerste traktaat opent Seneca met de woorden: "Keizer Nero, ik heb besloten over clementie te schrijven...", maar het is duidelijk dat zijn boodschap gericht is aan iedereen die kan lezen en wil nadenken, vooral dan aan de machthebbers onder ons.
Eer hij de tekst van De Ira weergeeft, brengt Schrijvers onder onze aandacht dat "Woede" na "liefde", het meest voorkomende thema in de wereldliteratuur is. Bovendien is het woord "ira" niet zo eenvoudig te vertalen. Wat had Aristoteles over dit gevoel te vertellen en Thomas van Aquino? Na 6 pagina's Noten, volgt de vertaling van het traktaat. Seneca gebruikt voorbeelden, zoals "de grote en gevaarlijke gek... keizer Caligula" met als tegenhanger de goede keizer Augustus. Hij vraagt zich af hoe ver woede en waanzin uiteen liggen. Is het een ziekte en zijn er therapieën?
Dit boek is warm aan te bevelen voor wie grondiger wil graven in de twee beroemdste traktaten van de de stoïcijnse filosoof Seneca. Matig geïnteresseerde lezers met weinig voorkennis raad ik het boek toch aan, omdat ze in de tekst van Seneca om de andere regel een gedachte vinden om te koesteren. Ik geef een paar voorbeelden: "De belangrijkste remedie tegen woede is uitstel", "Men moet niet woedend worden of nu het object van je uitdaging gelijk, hoger of lager staat. Strijd met een gelijke is gevaarlijk, met een hogere waanzinnig, met een lagere verwerpelijk". "Clementie is matiging van zichzelf bij het uitoefenen van de macht om te wreken ...", "Medelijden ligt dicht bij lijden. Het heeft er iets van maar het mist ook iets", "Maar ook medelijden is een ondeugd", "Clementie kent verstandelijke overweging" en "Clementie is genuanceerder dan vergeving, ze is eervoller".
De vertaling van de Leidse classicus, Piet Schrijvers, wordt alom geprezen en zijn inleidingen worden door kenners als zeer waardevol beschouwd.
