- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 388
Belgische wijnbouw – discussiepunten
Vooreerst een kort lesje botanica.
Is 2024 een kater voor de Belgische wijnbouw?
Kiezen we voor klassieke of hybride variëteiten?
Assembleren we beide variëteiten en maken er geen punt van?
Zijn hybriden het grote bedrog?
De meeste druivenrassen die wij kennen (chardonnay, merlot, grenache, riesling, cabernet sauvignon, …) zijn afkomstig van een moedersoort die Vitis Vinifera heet, maar er zijn andere soorten
uit Europa maar ook uit Azië en Noord-Amerika. Als een druif uit de Vitis Vinifera-soort gekruist wordt met een uit een andere soort, dan spreken we van een hybride druif. Dikwijls komt men ook wel eens de term ‘ ‘interspecifieke druif’ tegen. Ook spreekt men soms van PiWi, afkomstig van het Duitse woord ‘pilzwiderstandsfähig’. Deze variëteiten zijn resistent tegen de meest voorkomende schimmelziekten, vandaar dat ze ook aangeplant staan in wijngebieden waar warmte en vocht - de combinatie dat schimmel veroorzaakt – samen voorkomen. Meteen weten we nu ook waarom we in België vaak hybride druiven tegenkomen zoals johanniter, souvignier gris, rondo, regent, solaris, sirius, … De meeste PiWi’s komen uit Duitsland waar ze onder andere aan het Freiburg instituut ontwikkeld worden.
Deze druiven zijn duurzamer en goed voor het klimaat, want PiWi brengt:
- Gezonde druiven met minder sproeimomenten.
- Minder CO2-uitstoot.
- Hogere biodiversiteit in de wijngaard en meer levensruimte voor planten en dieren.
- Gezondere bodem.
- Minder werk in de wijngaard en meer tijd voor andere wijnwerkzaamheden.
- Kostenbesparing.
- Meer zekerheid bij vrij extreem weer.
Hoog tijd om kennis te maken met deze hybriden!
Dat 2024 een kater voor de Belgische wijnbouw was, spreekt voor zich. Een op de vijf Belgische wijnboeren verloor (bijna) zijn volledige oogst. De Belgische wijnproductie daalde in 2024 met 64%, met de grootste klappen voor rode wijn (- 76%) en rosé-mousserende wijn (-78%). Zo’n 20% van de wijnbouwers (*1) verloor zelfs praktisch hun volledige oogst door de slechte weersomstandigheden. Toch zet de groei van de sector door. Zowel het aantal wijnbouwers als het beplante areaal steeg opnieuw met 11%. Woordvoerster van de FOD Economie, Lien Meurisse (*2), beschreef 2024 als volgt: “We werden verwend met uitzonderlijke opbrengsten in 2022 en 2023. Vergelijken we met eerdere jaren dan blijft de opbrengst 2024 laag. Belangrijk om te benadrukken is dat de druiven van uitstekende kwaliteit waren ondanks de beperkte opbrengst. Door het vakmanschap van onze wijnboeren kon men toch een sterke wijn produceren.”
Gegevens van de FOD Economie, van de vereniging van de Belgische wijnbouwers en van de vereniging van de Vlaamse sommeliers vertellen ons dat 75 % van de Vlaamse wijnbouwers kiest voor klassieke variëteiten. In Wallonië zijn iets meer wijnbouwers overtuigd door hybride variëteiten. De vraag stelt zich nu: Zijn klassieke variëteiten het absolute walhalla in onze klimaatzone of moeten we ze verbannen en vervangen door hybride soorten? Kunnen we ze misschien mengen?
Voorbeelden van hybride variëteiten: johanniter, souvignier gris, solaris, hélios, bronner ….
Voorbeelden van klassieke variëteiten: chardonnay, pinot noir, pinot gris, auxerrois, meunier, pinot blanc, riesling ….
Als lid van de vereniging van de Vlaamse sommeliers kreeg ik de gelegenheid op woensdag 19 maart 2025 om 20 Belgische wijnen blind te proeven. Klassiek en hybride of een mengeling werden per duo uitgeschonken met de vraag: Kunnen we de variëteiten herkennen en is de kwaliteit evenwaardig?
De lat werd zeer hoog gelegd voor de deelnemers aan deze masterclass die het niet altijd eens waren over de vragen: Welk is welk en welke wijn toont de beste kwaliteit?
Geproefde wijnen in duo:
Domaine du Chapitre, Extra Brut 2019, AOP Crémant de Wallonie (johanniter, bronner, hélios) – 29 euro
Domaine Mont des Anges, Brut Nature 2022, Vin Mousseux Belge (chardonnay, pinot noir) – 32 euro
Wijndomein Hoogenhove 2021 Belgische mousserende wijn (chardonnay) – 21,50 euro
Domein Chartreuzenberg, Brut johanniter, Belgische mousserende wijn – 20 euro
Wijndomein Petrushoeve 2022 (johanniter) – 13,50 euro
Wijndomein den Eeckhout (pinot blanc) – 2023 – 20 euro
Vignoble des Trois Rois 2023 Vin Belge (souvignier gris, solaris, johanniter) – 17,80 euro
Wijndomein Crutzberg 2023 (chardonnay) – 16 euro
Wijndomein Vigna-Margaux 2020 – Belgische wijn (pinot gris) – 15,50 euro
Coteaux des Avelennes 2022 (johanniter, bronner, solaris) – 13 euro
Vignoble Buisson (chardonnay 2023) Vin Belge – 18 euro
Wijndomein Waes – wit 2023 – Vlaamse Landwijn (solaris, bianca) – 16 euro
Wijngoed d’ Hellekapelle – oranjetipje 2023 – Belgische wijn (dornfelder) – 12,5O euro
Wijndomein Mérula – rosé 2023) Vlaamse Landwijn (monarch, johanniter) – 16, 75 euro
Woest Winery – noirs de noirs 2022 – Belgische wijn (pinot noir, dornfelder, muscat bleu, cabernet cortis) – 17,50 euro
Wijnfaktorij – Quatre mains 2022 – Belgische Wijn (gamay, zweigelt) - 27 euro
Wijndomein Petrushoeve (Pinotin 2022)- Belgische Wijn – 16,50 euro
Wijndomein De Steinberg (pinot noir 2022) Belgische Wijn – 25,(à euro
Wijndomein Mira 2023 – Belgische Wijn (95% souvignier gris, johanniter) – 15 euro
Wijndomein Thilesma (pinot auxerrois 2023) – Vlaamse Landwijn – 15 euro
We kunnen hier besluiten dat het zelfs voor geoefende proevers moeilijk is om vitis en hybride te onderscheiden of met zekerheid aan te duiden. De hybride variëteit werd door de meerderheid aangeduid als beste. Samengevat, de origine van de variëteit is niet bepalend voor de potentiële kwaliteit.
Een heel andere benadering?
Hybriden, het grote bedrog?
Laten we even wetenschapster Dr. Pertot, Italiaanse specialiste op dat gebied, haar standpunt bekijken (cf. haar visie op het Forum 2017 ‘BeNeVit’- Wijnbouwadvies België-Nederland-Vitis).
Er worden nog steeds veel onwaarheden verteld over PiWi’s.
Nog steeds worden PiWi’s(*3) voorgesteld als ‘gemakkelijke’ druiven die beter zijn aangepast aan ons Belgisch klimaat. Men zou minder moeten spuiten, maar dat is onwaar. Het probleem is echter dat men er geen echt goede wijn van kan maken, hooguit een ‘aardig wijntje’.
Haar mening en speciale aandacht besteed aan ‘valse meeldauw’.
Haar standpunt is duidelijk: de resistentie van de hybriden (*4) neemt na afloop van tijd af en wanneer men minder spuit tegen valse meeldauw krijgt men last van zwartrot en moet men daartegen weer gaan spuiten. PiWi’s zijn geen oplossing volgens de wetenschapster.
Men kan natuurlijk polariseren en de wijnwereld verdelen in voor- en tegenstanders, maar de waarheid ligt zoals gewoonlijk ergens tussenin. In tegenstelling tot het conservatieve, klassieke Frankrijk blijft Duitsland geloven in het ontwikkelen van hybriden voor de wijnbouw. Er is echter een groot nadeel aan de hybriden. Hoewel de druiven goed van smaak zijn, heeft de wijn soms een onaangenaam aroma dat men ‘foxy’ noemt. Kwatongen spreken dan van mottenbollen.
Helaas blijft de kwaliteit van deze druiven te laag voor kwaliteitswijn. De EU heeft dan ook bepaald deze hybriden of interspecifieke rassen zoals ze in de Europese wetteksten worden genoemd, enkel voor ‘Landwijn’ gebruikt mogen worden, maar niet voor kwaliteitswijnen die een wettelijk beschermende herkomstbenaming, zeg maar AOC (AOP) dragen. Dat is het officiële Europese standpunt.
Weetje: Frankrijk volgt toch, maar langzaam – voltis is een hybride die vanaf 2030 in de champagnestreek mag gecultiveerd woeden. Benieuwd naar het resultaat bij deze mengeling van klassiek met hybride?
Persoonlijk denk ik dat deze wetteksten vatbaar zijn voor geleidelijke aanpassing, klimaat- en tijdsgebonden. Laat ons nu eens eveneens toe, ongeacht de variëteit, om ook te etiketteren met AOC-AOP(*5), IGT(*5) …!
Veel wijnproefplezier als je mee wil experimenteren!
(*1) 290 geregistreerde Belgische Wijnbouwers-FOD Economie.
(*2) Lien Meurisse, woordvoersrer bij de FOD Economie.
(*3) PiWi’s: kruisingen van Amerikaanse en Aziatische wilde wijnstokken met Europrse druivenrassen. PilzWiderstandfähige Reben.
(*4) Hybriden: als een druif uit de vitis viniferasoort gekruist wordt met een druif van een andere soort (cf. PiWi’s).
(*5) AOC: Appellation d’Origine Controlée. AOP: Appellation d’Origine Protégée. IGP: Indication Géographique Protégée.
Bronnen:
FOD Economie
Vereniging Vlaamse Sommeliers (Masterclass klassiek versus hybride) moderatoren Martin Lebon en José Lemahieu.
Vereniging van Belgische Wijnbouwers.
Wetteksten Europese Unie.
Mijn wijncursussen vinologenopleiding, WSET, ….
Taaltips: Laatstejaarsstudent journalistiek Alexe Kinsabil.
Georges De Smaele, wijnfluisteraar.
Mei 2025.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 397
VOOR ALLES KOMT DE DAAD
De broers Rosselli tegen Mussolini
auteur: Luc Rasson
non-fictie
uitgeverij Ertsberg 2025
ISBN 978 94 6498 426 2
ISBN (eboek) 978 94 6498 440 8
NUR 686
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
9 juni 1937. In een Normandisch kuuroord worden twee Italiaanse broers gruwelijk
vermoord. Luc Rasson duikt in hun geschiedenis: in Italië zijn Carlo en Nello
Rosselli helden, daarbuiten zijn ze zo goed als onbekend.
Antifascisme
Rasson doet al lang onderzoek naar de verhouding tussen literatuur en politiek in de
woelige jaren 30, maar had over de broers nog nooit gehoord. Snel wordt hem
duidelijk dat zij idealisten waren, antifascisten en antistalinisten in het Italië van de
dictator Mussolini, waar een eigen mening verkondigen garant stond voor opsluiting
en/of verbanning. Carlo Rosselli was een man van de daad, zijn broer, Nello, was
een begenadigd historicus. De auteur volgt vooral Carlo's leven en valt van de ene
verbazing in de andere: deze man valt op door zijn openheid, zijn generositeit, zijn
intellectuele scherpte, maar vooral door zijn ongelooflijk daadkrachtig, avontuurlijk
leven. Niet alleen wordt hij voor het gerecht gedaagd, wordt opgesloten in de
gevangenis, wordt daarna verbannen naar Lipari, beraamt ontsnappingen en kan
tenslotte zijn gezin vervoegen in Parijs. Nog is de man van de daad niet van plan
zich neer te leggen bij de groeiende macht van de Staat en de slinkende vrijheid van
de burger. Hij werpt zich vol enthousiasme in de Spaanse burgeroorlog in 1936,
maar staat na bijna zes maanden afwezigheid, doodmoe en terug in Parijs,
"teleurgesteld, maar nog immer strijdvaardig". Hij regelt wapenleveringen voor de
Spaanse republikeinen, laat pamfletten droppen boven Italië en houdt opzwepende
redevoeringen, tot de fatale dag in 1937. Maar wie heeft hem het zwijgen opgelegd?
Mussolini? De anarchisten? De communisten? Rasson wijdt verschillende bladzijden
aan de onopgeloste moorden, wat het boek een beetje het aspect van een
detectiveroman geeft. Rasson heeft " andere plekken (willen) zien die een
belangrijke rol speelden in hun leven" omdat "er zoiets bestaat als een 'genius loci'".
Het interbellum
Het grootse deel van dit boek overdenkt Rasson de woelige en complexe tijd van het
interbellum. Hij wijdt verschillende pagina's aan de denkwereld van Carlo, met
bewijs daarvan in Bijlage 1 en 2, waar we teksten van Carlo Rosselli zelf vinden:
"Mijn afrekening met het marxisme" en de tekst van zijn redevoering: "Vandaag in
Spanje, morgen in Italië". Beide teksten houden nauw verband met het 'socialismo
liberale', een term die uitgelegd wordt doorheen het boek, maar ook apart in
Lexicon, samen met andere termen zoals 'Risorgimento'.
Macht maakt recht
In het negende hoofdstuk zijn gesprekken met Valdo Spini, Ludo Abicht en Mark
Elchardus opgenomen. Van de interessante boekvoorstelling in Antwerpen, herinner
ik mij de bijdrage van Elchardus in verband met het kalme verzet van Nello:
waarschijnlijk zou dat uiteindelijk meer hebben uitgehaald dan de wilde dadendrang
van zijn broer. In een bevrijd Italië hadden ze een belangrijke rol in de nieuwe
regering kunnen spelen, als ze niet vermoord waren!
De zwart-wit foto's illustreren de verhalen. De uitgebreide bibliografie getuigt van
het opzoekingswerk van Rasson. In het Register vinden we belangrijke namen terug.
Relevante lectuur
Het is interessante lectuur voor iedereen die meer wil weten van het woelige
interbellum in Italië, maar zeker ook in Frankrijk, Spanje en eigenlijk in heel Europa.
Nu we dit jaar herdenken (en vieren) dat we 80 jaar geleden een punt gezet hebben
achter W.O.II, is het verstandig om ons te realiseren dat slechts weinige burgers,
zoals de Rosselli's, beseften wat er allemaal leidde naar W.O.II. En voilà, op de
radio wordt juist verteld dat we in gelijkaardige tijden leven!
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 425
La Fontaine
Krekelzangen
Fabels
auteur: Jean de la Fontain
vertaald door Marietje d'Hane-Scheltema
geïllustreerd door Floris Tilanus
uitgeverij Van Oorschot Amsterdam 2025
ISBN: geen
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
De naam La Fontaine is synoniem geworden met 'fabels'. Dit boek is een zeer mooie
uitgave met bijna de helft van zijn 240 fabels.
Jean de La Fontaine haalde zijn inspiratie vooral uit de klassieke oudheid bij
schrijvers zoals Aesopus en Phaedrus. De beroemde fabels zijn korte vertellingen in
dichtvorm, met een moraal of een wijze les. Vaak spelen dieren de hoofdrol, zoals in
'De krekel en de mier'. Dit verhaaltje illustreert de werkwijze van de Fransman:
omdat de krekel zich vooral bezighoudt met zingen en daarmee zichzelf en anderen
de hele zomer vermaakt, verwacht zij wel enige hulp als zij in de herfst eten tekort
komt. De mier weigert en vindt dat de krekel een voorraad had moeten aanleggen. Je
kan hier een dubbele les in zien: kunstenaars worden slecht beloond, of 'wie niet
werkt, zal niet eten'.
We kennen allemaal nog een paar fabels met het vermanende einde. De leerkracht
Frans liet ze ons soms van buiten leren. Ken je deze nog?
Maître Corbeau, sur un arbre perché,
Tenait en son bec un fromage.
Maître Renard, par l'odeur alléché
Lui tint à peu près ce langage :...
Meester Raaf zat hoog in een beuk
met een kaasbrok tussen zijn kaken
Meester de Vos, gelokt door de reuk,
wist snel complimentjes te maken: ...
Als je dit fragment leest, snap je wat een kunststukje de vertaling is: niet alleen is het rijm,
maar ook het metrum behouden. Bovendien slaagt D'Hane-Scheltema erin de vlotte
spreektaal weer te geven. Waarom krijgt de raaf de titel "maître" mee? Vond La Fontaine
de fabel van De Krekel en de Mier uit? Wie is Nemesis? Wat bedoelde La Fontaine met
"een heiden"? Een * (asterisk) in de tekst verwijst naar de aantekeningen achteraan, waar
je de antwoorden kan vinden.
In het nawoord lezen we dat La Fontaine bijna geen enkel verhaal zelf bedacht heeft, maar
de fabelliteratuur wel volkomen heeft vernieuwd. "Hij schrijft in dichtvorm, maar het lijkt
meestal op dagelijkse spreektaal; hij rijmt, maar dat lijkt vaak toeval; hij gebruikt vaak
metrum, maar slechts af en toe in een vast schema." Bekijk daarbij de zwart-wit
tekeningen, die soms een dubbel blad beslaan en je begrijpt dat deze uitgave zijn eerder
dure prijs waard is.
De Inhoud vermeldt natuurlijk de titel en de bladzijde, maar ook aan welk van de 12
'boeken' deze fabel ontleend is. Aan het leven en werk van Jean de La Fontaine
(1621 - 1695), wijdt Marietje een lang Nawoord.
Deze derde, sterk vermeerderde druk van april 2025, met zijn stevige harde kaft,
lijkt me een mooi geschenk voor ouders en kinderen.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 386
DUBLIN 1934
EEN VERMISTE VROUW
TWEE MYSTERIEUZE MOORDEN
auteur: Michael Russell
fictie, vermengd met non-fictie
uitgeverij Haun Crime & Mystery 2025
ISBN: 9789083402277
NUR: 305
boordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
Dit is een geweldige detectiveroman: Russell kadert een intrigerende moordzaak in een correcte historische context. Dublin en Danzig (later Gdansk) zijn in 1934 plaatsen waar het Nazisme opgang maakt en slechts weinigen beseffen waartoe dat zal leiden. In die historische sfeer plant Michael Russell zijn intrige: de zoektocht naar een verdwenen Joodse vrouw en de reden waarom twee mensen vermoord zijn en begraven in de bergen boven Dublin.
Hannah is een Joodse vrouw die in Dublin op zoek is naar haar vriendin. De Duitse aborteur, Keller, zou de laatste zijn die haar zwangere vriendin gezien heeft. Rechercheur Stefan Gillespie arresteert hen beiden op verdenking van illegale abortus, want de Ierse wet volgt de Rooms-katholieke wet die dat als moord beschouwt. De recheDe STAD van Srcheur raakt geïntrigeerd door Hannah en haar verhaal en nog meer als er twee lijken gevonden worden in de modder van de heuvels boven Dublin. De roman begon in 1932 met de lotgevallen van een homoseksuele man, die een verhouding had met een priester. De Kerk beschermt de priester, maar veracht en veroordeelt homoseksuele betrekkingen. Stefan zoekt uit of er een connectie tussen de twee lijken is, eerst in Dublin en later in Danzig. In beide steden wapperen de hakenkruisen en wordt het volk opgeruid tegen de Joden, door onder meer de vervalsing: "De protocollen van de wijzen van Zion".
Het boek intrigeerde me vanaf de eerste bladzijde en hield me geboeid door alle (goed te volgen) plot-veranderingen, de spanning, de ironie, het sarcasme en de wijsheid, waarmee Russell die turbulente periode van rond 1935 beschrijft. Bovendien is zijn stijl heerlijk: goede dialogen, intrigerende karakters, beschrijvend, sfeerscheppend en zelfs poëtisch. Ik geef een voorbeeld van hoe ik meegesleept werd: normaal heb ik weinig geduld met plaatsbeschrijvingen, maar nu heb ik de kaart van Dublin erbij gepakt om nog beter te kunnen volgen!
De hypocriete houding van de Kerk wordt niet letterlijk bekritiseerd, maar je voelt ergernis en woede opkomen enkel bij de beschrijving van wat er in die jaren heel normaal was: de ongewenst zwangeren die slavenarbeid verrichtten in kloosters, de lijst van de verboden boeken, hoe de Kerk één front vormde met de Nazi's, hoe de Kerk het huwelijk tussen rooms-katholieken en protestanten veroordeelde, enz...
De zinloosheid van de oorlog - elke oorlog - wordt duidelijk gemaakt in de sfeerschepping doorheen heel het boek: in de jaren 30 herstelt Ierland van de onafhankelijkheidsoorlog, van de strijd van de IRA-leden, van de politiehuurlingen, van de voorvechters van de Ierse Vrijstaat en de tegenstanders ervan, de onverdraagzaamheid van de vertegenwoordigers van verschillende geloofsgemeenschappen, die allemaal elkaar minachten en soms letterlijk naar het leven staan.
Dit boek is een aanrader voor iedereen die houdt van een goed, spannend verhaal met een historische achtergrond, zodat er ook nog wat te leren valt. De lezer moet tot de laatste bladzijden raden naar wat er echt gebeurd is en wie in fout was, alles overgoten met een licht romantische saus.
Op de laatste bladzijden doet Russell de (historische)geschiedenis van belangrijke twee verdragen uit de doeken. Je zou die eerst kunnen lezen.
Michael Russel (1951) studeerde Oud-Engels, Oud-Iers en Middle Welsh in Oxford. Hij werkte bij de televisie als scriptschrijver aan bv. Midsomer Murders en A touch of Frost. In 2012 debuteerde hij met The City of Shadows, met als hoofdpersonage Stefan Gillespie, rechercheur bij de Ierse Garda.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 382
Denkbeesten
Filosoferen en knutselen met dieren
auteur en illustrator: Iris Rijsman
non-fictie
uitgeverij Nieuwezijds 2025
ISBN 978 90 5712 5737
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
Wat een heerlijk boek is dit! Het bevat alles was me interesseert: dieren, mensen, filosoferen, creatief bezig zijn.
Het is geschreven voor kinderen vanaf 10 à 12 jaar. Ook volwassenen kunnen er plezier aan beleven, zeker als ze kinderen van - bijvoorbeeld - 8 jaar zouden helpen lezen en begrijpen. Een kwispelende hond kan doen nadenken over vriendschap en blijheid, een kudde schapen doet je misschien filosoferen over wat het betekent ergens bij te horen.
Hoe Rijsman haar idee uitwerkte, illustreer ik best met een voorbeeld. Hoofdstuk 1 gaat over taal en draagt de titel: papegaaien. Een blauwe en een rode getekende papegaai maken elk kind duidelijk over welk dier het gaat, zelfs al zou het niet kunnen lezen. Met een anekdote over hoe een papegaai inbrekers afschrikte door luid te praten, zijn we vertrokken voor filosofische bedenkingen over hoe de menselijke taal verschilt van de (andere) dierlijke communicatie. Een vogel zingt, de mens maakt muziek. Opgave: maak een muziekinstrument door flessen te vullen met water. Een taal- en identiteitopgave: schrijf je naam en versier die. Mensentaal gaat dikwijls over dieren. Rijsman geeft verschillende uitdrukkingen en laat raden wat ze betekenen, bv. leven als kat en hond.
Het hoofdstuk over (fabel)dieren geeft de auteur de gelegenheid om kinderen te doen nadenken over goed en slecht en aan te tonen dat het onderscheid zo simpel niet is: "En is iets wat goed is, altijd en overal goed?" Wat zeggen de filosofen? Wat denk jij, Wat vind je van de volgende voorbeelden? Ga eens samen zitten, schrijf woorden als: helpen, zingen, koken, enz... op een blad, knip ze allemaal los, gooi ze op een hoop, trek er een woord uit en bespreek of je dat goed of slecht vindt.
In 14 hoofdstukken worden 14 realiteiten behandeld waarmee alle kinderen in contact komen. Onder de grote gekleurde titel met een dier erin, staat waarover het echt gaat. "Een school vissen" gaat over de samenleving. "Bidsprinkhanen en kapucijnapen" gaat (met veel respect) over religie. Zo schrijft ze "Sommige mensen denken dat iemand alles wat bestaat heeft bedacht en heeft laten ontstaan... sommige mensen gaan elke week naar een dienst of bidden elke dag... soms spelen dieren een rol in religie...". De knutselopdracht is dan een dier maken met oude kranten en verf, of samen praten over religieuze feesten.
Het laatste hoofdstuk gaat over tijd. "Je kan wel zeggen hoe laat het is, maar het is veel moeilijker om te zeggen wat tijd precies is". Opdracht: maak je eigen klok, of zoek in je huis oude spullen, of maak je eigen archeologische vondst.
Dit boek is een inleiding in de filosofie, waaruit we allemaal iets kunnen leren. Als jouw kind in de vragen des levens normaal geen interesse toont, is dit de manier om het in te leiden op een aantrekkelijke manier.
