- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 329
EEN VENETIAANS SPEL
Stad van geheimen, schimmen en de dood
auteur: Philip Gwynne Jones
fictie/ non-fictie
uitgeverij HAUN CRIME & MYSTERY 2025
ISBN 9789083402291
beoordeeld door Gerda Sterk
XXX
Het speciale aan dit boek is dat het leest als een reisgids, verpakt in een misdaadverhaal.
Enkel lezers en lezeressen die houden van een plot die uiterst traag op gang komt en een verhaal zonder noemenswaardige spanning, zullen dit graag lezen. Iedereen die verliefd is op Venetië en diens inwoners, zal met plezier de beschrijvingen erbij nemen. Nathan is de hoofdpersoon. Hij is een Brits honorair consul in Venetië. Zijn voornaamste bezigheid is Britse toeristen te helpen die bestolen zijn. De overige tijd besteedt hij aan het vertalen van voornamelijk handleidingen voor grasmaaiers. Hij heeft een weinig opwindend leven, dat plots verandert als een onbekende veel geld wil geven als hij een pakje wil bijhouden. Nathan weigert, maar het pakje belandt via een omweg toch in zijn handen. Het blijkt een mooi, oud gebedenboek te zijn, geïllustreerd door Giovanni Bellini. Is het echt of vervalst? Wat het ook is, twee broers spelen een ingewikkeld spel met het gebedenboek als inzet. Nathan wordt erin betrokken, of hij wil of niet.
Het klinkt spannender dan het is. De meerwaarde van dit werk ligt vooral in de langzame beschrijvingen van de karakters, in de spaarzame humor en natuurlijk in het dwalen door Venetië. We weten waar Nathan elke morgen zijn ontbijt neemt, wat hij bij voorkeur drinkt (te veel!), wat er voor lunch of diner geserveerd wordt, waar hij de vaporetto neemt en als hij die niet neemt over welke brug hij wandelt en langs welke kerken. Er staan talrijke Italiaanse woorden in de tekst. Bij de Nederlandse uitgave is achteraan een vertalende woordenlijst opgenomen, die je pas ziet als je de laatste bladzijde omslaat. Een klein stadsplannetje laat toe om Nathan te volgen. Behalve Venetië speelt ook de kat van Nathan een rol. De beschrijving van zijn onbetrouwbaar gedrag neemt verschillende alinea's in beslag en is humoristisch bedoeld.
Het mag duidelijk zijn dat dit verhaal niet voor iedereen meeslepend is. De Engelstalige uitgave dateert van 2019. De reacties daarop waren ofwel juichend enthousiast of het waren uitingen van diepe verveling. Aan u om te oordelen!
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 307
Oceaan
Onze laatste wildernis
auteurs: David Attenborough & Colin Butfield
non-fictie
uitgeverij Luitingh-Sijthoff 2025
ISBN 978 90 210 5342 4
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
Als je eenmaal de oceaan écht hebt ontdekt,
zul je nooit meer hetzelfde naar de aarde kijken
Dat zijn de woorden van de wereldberoemde David Attenborough op de kaft. Dit laatste boek en binnenkort ook de documentaire dragen bij tot die ontdekking, vooral omdat weinigen van ons de kans krijgen om zelf de oceanen in te duiken.
Het boek liet me om de andere bladzijde grote ogen van verbazing trekken. De twee auteurs nemen ons mee door de laatste ontdekkingen van wat zich in de oceanen afspeelt, of het nu gaat om het leven van de soepschildpad, de blauwe vinvis, koraalriffen, kelpbossen of plankton. Ze maken overduidelijk dat alles wat leeft in de oceanen elkaar nodig heeft en dat wij, mensen, een goed functionerende oceaan heel hard nodig hebben.
Ik ben een fan van de natuurdocumentaires waarin David Attenborough met bedachtzame stem in goed verstaanbaar Engels commentaar geeft. Dikwijls maakt hij er een punt van om in beeld te komen naast het dier waarover hij spreekt. Het is dus logisch dat veel hoofdstukken worden ingeleid met een ervaring van hem. Hij tekent ze met D.A. Dan neemt een plejade aan wetenschappers en medewerkers het over, in eindredactie van Butfield, die ook het nawoord in februari 2025 schreef.
De hoofdgedachte is dat er de afgelopen eeuw veel ontdekt is, maar dat we nog veel te ontdekken hebben. Helaas voor het leven in het water en op het land, leven we in het antropoceen en de auteurs kunnen niet anders dan wijzen op de hebzucht van de mens, die gepaard gaat met vernielzucht. Gelukkig zijn er hoopgevende voorbeelden: wat een ramp had kunnen worden, is voornamelijk door de inzet van sommige mensen ten goede gekeerd.
Het is een leesboek en beslist geen kijkboek. Het aantal kleurrijke afbeeldingen is beperkt. Het lezen is een plezier, omdat de auteurs begrepen hebben dat mensen leven van verhalen: het is 1941 en voor een konvooi zwaar bepantserde grijze schepen in de Stille Oceaan duikt plots een blauwe vinvis op. Het dier is acht jaar oud en komt zogezegd terug te voorschijn in 2024 in Californië op 100 meter afstand van een bootje vol toeristen. Via deze verpersoonlijkte vis komen we veel te weten over blauwe vinvissen, o.a. dat ze 90 jaar kunnen worden en dat de Tweede Wereldoorlog een periode van rust was voor de oceanen en een succes voor waarneming via sonar.
Na een inleidend hoofdstuk, gaat het in Deel Twee over de oceaanwereld in al zijn aspecten. Het wordt snel duidelijk dat de naam "Aarde" verkeerd gekozen is. "Water" zou veel beter passen. Ik heb er de wereldbol bijgepakt om nog beter te kunnen volgen. Acht gebieden worden besproken: koraalriffen, diepte, open oceaan, kelpbossen, het Noordpoolgebied, mangroven, oceanische eilanden, onderzeese bergen en de Zuidelijke Oceaan. Omdat er overal nieuwe zaken ontdekt zijn, maar evengoed overal nog vraagtekens rijzen, worden vele ideeën herhaald. De klimaatverandering duikt in elk hoofdstuk op en de oproep om als verstandigste dier op aarde er iets aan te doen nu het nog kan, klinkt veelvuldig. Beseffen we dat we voor ons voortbestaan afhangen van het feit dat het fytoplankton enorme hoeveelheden koolstofdioxide aan de atmosfeer onttrekt, wat de klimaatverandering helpt vertragen? Wie wist dat het bijna uitroeien van bepaalde vissoorten, de hele wisselwerking tussen al dat leven onder water brutaal verstoorde? Dat de mens de walvissoorten bijna had uitgemoord, dat wisten we, maar de impact daarvan op het hele maritieme leven was nog niet doorgedrongen. Gelukkig werd er in 1982 een moratorium op de commerciële walvisvangst bereikt.
In elk hoofdstuk is iets dat hoop geeft. Als de inheemse Hawaïaanse bevolking hun atol in het midden van de Stille Oceaan niet had beschermd, dan was de Hawaïaanse soepschildpad in de jaren zeventig uitgestorven met onafzienbare gevolgen voor al het zeeleven ter plaatse. Dankzij de politieke inmenging van een aantal Amerikaanse presidenten, maar vooral dankzij de inzet van een zekere Aulani Wilhelm, bloeit het leven in en rond de atol weer op en zelfs sneller dan verwacht.
De wetenschap heeft ook ontdekt dat er behalve de warme golfstroom, nog veel andere stromingen bestaan, horizontaal én verticaal. We lezen hoeveel zee-leven daarvan afhangt. De onderzeese bergen en dalen zijn dieper dan ooit voor mogelijk werd gehouden: tot 10,920 meter! De keizerbaars verzamelt zich in scholen op diepten van 180 tot 1800 meter. Veel leven bloeit zonder zonlicht en het is voor wetenschappers overduidelijk dat er nog veel te ontdekken valt.
Het is te hopen dat dit boek de mentaliteit van de mensen verandert als ze beseffen hoe belangrijk de oceanen zijn. Het feit dat plastic overal ter wereld in de magen van vissen en zoogdieren wordt aangetroffen, dat ronddrijvende kapotte visnetten voor dood en verderf zorgen, dat vissen met verzwaarde sleepnetten ( boomkorvisserij) enorme verwoestingen aanricht, dat de ontlasting van walvissen een belangrijk onderdeel is in het tot stand komen van het voedsel van zeedieren, dat een dode walvis voedsel is voor een grote massa dieren, dat het een ramp zou zijn als de diepzee zou ontgonnen worden om dure aardmetalen boven te halen, enzovoort...
Sir David Frederick Attenborough is een van de meest invloedrijke en bewonderde sterren van de Britse televisie. Zijn carrière omspant meer dan zeventig jaar.
Colin Butfield is medeoprichter van Open Planet Studios, de productiemaatschappij achter veel baanbrekende natuurdocumentaires.
De documentaire "Ocean with David Attenborough" is op Disney, National Geographic, te zien vanaf 8 juni 2025.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 353
Voor jou en jou alleen
SHAKESPEARE DE SONNETTEN
VERTAALD DOOR FRANS VAN DEURSEN
copyright 2025 Vertaling: Frans van Deursen
poëzie
uitgeverij Van Oorschot 2025
Beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
De acteur en schrijver, Frans van Deursen, vertaalde 154 sonnetten van Shakespeare met respect voor vorm en inhoud van het origineel.
De kaft vermeldt dat hij eraan begon met "een gezonde dosis overmoed" en dat kan niet anders! Wie haalt het in zijn hoofd de beroemdste schrijver ter wereld opnieuw te vertalen? Het is al niet eenvoudig om de inhoud getrouw weer te geven in een toegankelijk hedendaags Nederlands, maar dat hij ook nog metrum en rijm van het sonnet kon behouden, dat is andere koek! Het resultaat is prachtig.
Ik geef een voorbeeld uit sonnet 54:
The rose looks fair, but fairer we it deem
For that sweet odour which doth in it live...
De roos is mooi, maar wordt nog mooier door
de zoete geurigheid die in hem leeft....
of sonnet 137:
Thou blind fool, Love, what dost thou to mine eyes,
That they behold, and see not what they see?
Wat, blinde liefde, doe je met mijn zicht?
Mijn ogen nemen alles anders waar.
De vertaler heeft de nummers van de Engelse bard behouden, maar een indeling gemaakt die ik niet in The complete Works terugvind. Zo vind je sonnet 54 onder "Gekerfd, gebutst" en 137 onder "Mijn zieke muze". Bij "Ik denk je mooi", vinden we woorden van een verliefd man:
Mijn oog keek als een kunstenaar en heeft
mijn hart beschilderd met jouw zoet portret...
terwijl we bij "Schraal bewijs van trouw" bekentenissen van ontrouw vinden, maar dan poëtisch verwoord:
...mezelf besmeurd, mijn grootste goed verkocht;
macht der gewoonte in een ander bed.
Ik geef het toe, mijn miskleun met de deugd
is raar tweeslachtig, maar, mijn hart, ik zweer:...
en dan volgt een vreemde bekentenis waaruit zijn liefde voor de aangesprokene moet blijken!
Dit mooie, stevig ingebonden boekje mag in een poëzieverzameling niet ontbreken.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 323
MOTHERING MYTHS
AN ABC of Art, Birth and Care
editors/ uitgevers: Laurie Cluitmans & Heske ten Cate
non-fictie
uitgeverij Valiz Amsterdam 2025
ISBN 978-94-93246-42-3
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
Dit grote boek is in het Engels uitgegeven. De veelal in het Nederlands geschreven bijdragen zijn dus vertaald. We lezen gedichten, essays, wetenschappelijke verklaringen van bijvoorbeeld "Abortion", met bedenkingen over wat achter dit begrip schuil gaat en wat er vroeger en nu daarover gedacht werd en wat - veelal vrouwelijke bijdragers - er nu over denken.
Even belangrijk als de teksten zijn de vele illustraties. Dat kunnen bekende schilderijen zijn, foto's van demonstraties, kindertekeningen, foto's van naakte vrouwenlichamen, abstracten of een tekening van Leonardo Da Vinci: "Foetus in the womb". Esthetische schoonheid is daarbij geen vereiste. Op pagina 196 zien we een mooie afbeelding van een overleden kindje, op pagina 199 een eerder lelijke. De boodschap is het voornaamste en die houdt veelal verband met het feminisme: vrouwen worden al lang beschouwd als de mindere van de man en dat wordt niet meer getolereerd.
Sommige afbeeldingen zijn bladzijden groot, maar worden ergens anders in een klein formaat herhaald, soms tot drie keer toe. De afbeelding van "Black Madonna" heeft zowel te maken met Motherhood, als met Birth and Care. Je ziet foto's die je nooit eerder aantrof, zoals Geboorte van een Kind van een Lesbisch Moederpaar, of naakte vrouwen die kort na de bevalling met het kind in hun armen poseren.
Bij alle afbeeldingen staat de maker, welke materialen gebruikt werden, het jaartal en waar het bewaard wordt.
Het is een merkwaardig boek geworden: een naslagwerk met een aparte lay-out. De onderwerpen werden min of meer alfabetisch gerangschikt. Hevig oranje bladzijden doorbreken de witte.
De vele afbeeldingen die te maken hebben met de Dolle Mina betogingen refereren naar Nederland, het land waar dit boek ontstond. Ik trof ook het bekende Oudnederlandse versje aan:
"Hebben olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu uuat unbidan uue nu"(c.1083), met een vrije vertaling in het Engels eronder en een uitleg die de vermoedelijke oorsprong van dit versje uitlegt.
Bart Rutten schreef een epiloog. Hij is artistiek directeur van het Centraal Museum. De biografie van de auteurs en van de twee editoren beslaat ettelijke bladzijden. De index wordt gevolgd door een uitgebreid colofon.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 321
PETER SCHMIDT/JEAN PAUL VAN BENDEGEM in dialoog over grote en kleine levensvragen
auteur: Frederique Vanneuville
non-fictie
uitgeverij Otheo Books 2025
ISBN 978 90 8528 775 9
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
Een katholieke priester en een vrijzinnige filosoof gaan in gesprek met elkaar over de zaken des levens: het bestaan zelf, over het ouder worden, over het fenomeen 'taal', over de klimaatcrisis en over hoop. Een doctor in de Bijbelwetenschappen, Vanneuville, leidt het gesprek en noteert.
Het resultaat is een heerlijk boekje, dat je doet nadenken over het leven. Schmidt heeft de bijbel aan zijn kant, terwijl Van Bendegem leunt op de evolutietheorie van Darwin.
WE ZIJN HIER
Het eerste onderwerp waarover ze zich buigen is het bestaan zelf. PS (Paul Smith) vindt in het Matteüsevangelie een antwoord, terwijl JPVB (Jean Paul Van Bendegem) houvast vindt in zijn praktijk als wiskundige. Of het bestaan zin heeft, is een moeilijke vraag waarop beiden antwoorden zoeken bij verschillende bronnen. Onvermijdelijk komen de gesprekspartners uit bij de medemens, bij sociaal zijn, bij eenzaamheid, bij relaties, bij empathie. En hoe zit het bij de andere dieren? Voor JPVB is het duidelijk: "Darwin zag het al", maar ook PS geeft toe: "we kunnen toch niet langer uitgaan van een radicale scheiding tussen de mens en de rest van de natuur?" Bijzonder interessant vond ik het standpunt van JPVB over liefde: "er zijn voor de ander, tot rust komen bij de ander", wat iets anders is dan 'ik mis je'. Ze zijn het er beiden over eens dat de anbder zowel de hemel als de hel kan zijn.
KEN JEZELF
De twee zeventigers denken na over de voor- en nadelen van het ouder worden en of wijsheid daarmee samenhangt. JPVB komt er bv. rond voor uit dat hij vanaf zijn 12 jaar stotterde en hoe hij daarmee omging.
MAAKT TAAL DE WERKELIJKHEID?
Het volgende hoofdstuk behandelt het verschijnsel taal, dat wij als een vanzelfsprekende eigenschap van de mens beschouwen. Dat verandert als je gelezen hebt wat de twee filosofen erover denken. "Schept de taal de werkelijkheid? Dat is de vraag waar ik altijd mee blijf zitten" zegt PS. Ze zijn het met elkaar eens dat een juiste vorm van humor van groot belang is.
HET KLIMAAT VERANDERT ONZE WERELD
Omdat de klimaatverandering de gehele wereldbevolking aanbelangt, wisselen de twee ook daarover gedachten uit, die zelfs leiden naar het hebben van kinderen of niet voor JPVB.
WAT MOGEN WE HOPEN?
De laatste gespreksronde gaat over de drie vragen van I. Kant: "wat kan ik kennen, wat moet ik doen, wat mag ik hopen?" Onderdeel daarvan is de vraag: bestaat God? Natuurlijk hebben ze elk daarover hun ideeën, die ze vol respect voor elkaar bespreken.
GOED BOEK
Uitgangspunt van de dialoog kan het eigen leven zijn. Beiden citeren wetenschappers en filosofen en geven op de laatste bladzijden leessuggesties mee. We vinden bij PS bijbelcitaten, die mij op een andere manier naar de heilige boeken deden kijken. Hij spreekt van de mythe van Adam en Eva, het verhaal van de schepping in zeven dagen, borduurt daarop voort, denkende aan de tegenstrijdigheden en aan de levenslessen die erin verborgen zitten en die we soms verkeerd interpreteren. De bedenkingen van JPVB zijn veelal abstracter, meer wiskundig geïnspireerd, zonder dat het voer voor specialisten wordt.
Dit is het eerste van een reeks boekjes. Ik kijk uit naar het volgende!
Peter Schmidt (1945) doceerde exegese aan het Grootseminarie van Gent. Aan de KU Leuven doceerde hij theologische cultuurgeschiedenis van het christendom. Sinds 2000 is hij lid van de European Academy of Sciences and Arts (Wenen). Professor Schmidt publiceerde talloze boeken en artikels over theologie en over religieuze kunst.
Jean Paul Van Bendegem (1953) is emeritus professor van de Vrije Universiteit Brussel. Nadenken over de filosofie van de wiskunde is zijn levenswerk. Hij is ook de auteur van veelgeprezen boeken als De vrolijke atheïst, Geraas en geruis, een pleidooi voor imperfectie en de bestseller Doordenken over dooddoeners (samen met Ignaas Devisch).
Frederique Vanneuville is doctor in de Bijbelwetenschappen. Ze gaf les, had een staffunctie in de ouderenzorg en werkte als journalist voor Tertio. Liefde voor taal en verhalen, steeds met oog voor mens en maatschappij, vormt de rode draad in haar loopbaan.
